Günlük yaşamımızın ayrılmaz bir parçası haline gelen televizyonun, çocuklarımız üzerindeki olumlu ve olumsuz etkilerine, çocuk-televizyon ilişkisinde dikkat edilmesi gereken noktalara ve bu konuda anne-babalara düşen görevlere kısaca değinmek istiyoruz.

Televizyon 4 ile 10 yaş arası çocukların uyku ve okuldan sonra en çok yaptığı aktivitedir. Televizyonun etkilerinden söz ederken bazı programların bazı çocuklar üzerinde yaptığı olumlu ya da olumsuz etkilerinden söz etmek mümkün. Bütün televizyon programları tüm çocuklar için her zaman faydalıdır denilemeyeceği gibi bütün televizyon programlarının bütün çocuklar için zararlı olduğunu da söylemek mümkün değil. Bu konuda önemli noktalar; televizyon programlarının niteliği, o programı izleyen çocuğun kişilik özellikleri, televizyon programlarının ne süre ile seyredildiği, sürekli aynı tip televizyon programlarının seyredilmesi... Bütün bunlar televizyonun çocuklar üzerindeki etkilerini irdelerken gözönüne alınması gereken faktörler.

Televizyon uygun olarak kullanıldığında eğlendirici, öğretici niteliklere sahip bir kitle iletişim aracı olarak tanımlanabilir. Hem görsel hem de işitsel duyulara yöneliktir. Bu konuda uzman olan kişiler, eğitimciler, pedegog ve psikologlar ile işbirliği yapılarak hazırlanan, çocukların yaş özellikleri dikkate alınarak geliştirilen, olumlu sosyal mesajların iletildiği, bilgilerin aktarıldığı televizyon programları çocuğun bilimsel, sosyal ve duygusal gelişimine olumlu katkılarda bulunur.

Ancak televizyon iyi değerlendirilmediğinde çocukların sosyal ve duygusal gelişimleri üzerinde olumsuz etkileri de vardır. Televizyon izlemede aşırıya kaçma iki nedenle önerilmez.

Fiziksel Nedenler: Televizyon programlarındaki seslerin ve görüntülerin uyarımı şiddet artışına ve aynı zamanda hareketsiz kalmaktan dolayı şişmanlığa ve yorgunluğa neden olacağı öne sürülmektedir. Yapılan araştırmalar sonucu; çocukların televizyon karşısında yüzükoyun yere yatıp, dirseklerini yere dayayarak, başlarını iki ellerinin arasına alarak saatlerce kıpırdamadan izlemeleri sonucu, "televizyon artriti" ya da "eklem iltihabı" diye adlandırılan hastalıklara yakalanma riskleri vardır.
Psikolojik Nedenler: Amerikalı ve Avusturyalı araştırmacıların bulgularına göre televizyon izleyen çocuk görüntüler karşısında zamanla yenik düşer ve onu hipnotik bir duruma sokar. Ayrıca televizyon programları şiddet içerir. Saldırganlık ve televizyon kelimeleri sık sık birlikte gündeme geliyor. Çocukların televizyon programlarından saldırgan davranışlar öğrenmeleri hem eğitimcilerin hem de psikologların üzerinde durduğu bir konu. Çocuklar bir iki program izlemekle şiddet kullanmayı öğrenmeyebilirler. Ancak uzun süre şiddet içeren programları, çizgi filmleri izleyen çocuklarda şiddeti öğrenmek ve buna yönelmeyi görmek mümkün. Ülkemizde yapılan araştırmalar çocukların günde 4,5 saat haftada 25-30 saat televizyon izlediklerini gösteriyor.

Bazen de çocuğun davranışlarında saldırganlık gözlenmiyor. Ancak çocuğun şiddete karşı tolerans kazandığı gözleniyor. Yani çocuk şiddeti göre göre, şiddete tahammül göstermeye ve şiddeti onaylamaya başlıyor. Çoğu kez televizyon programlarıyla, hatta çocuklar için yapıldığı iddia edilen ancak bol bol şiddet içeren bazı çizgi filmlerle başlayan şiddet ve saldırganlık atari, play station vb. oyunlarıyla devam ediyor. Oyuncak olarak alınan silahlar ve bu gibi bir çok kaynaklarla iyice pekiştiriliyor ve çocukların günlük yaşamının doğal bir parçası haline gelmiş oluyor.

Bu konuda yapılan gözlem sonuçları; şiddet, adam öldürme veya yaralama sahnelerini izleyen çocuklarda çeşitli gerginlik ve kaygı belirtileri olduğunu, bazı çocuklarınsa uyumakta zorluk çektiklerini, korkulu rüya ve kabuslar gördüklerini gösteriyor. Araştırmalar şiddet ve adam öldürme filmlerini izleyen çocukların okulda da daha fazla saldırgan olma eğilimini gösterdiklerini vurguluyor.

 Televizyon programlarının etkileri söz konusu olduğunda üzerinde durulan diğer nokta da çocuğun yaşına uygun olmayan düzeyde seks unsurları içeren filmler. Bu tür filmlerin çocuklar üzerindeki etkileri çocuğun yaşına ve kişilik özelliklerine göre farklılık göstermekte. Bu filmler bazen çocuğun aşırı uyarılmasına, bazen de nefret ya da suçluluk duygularının oluşmasına neden olmakta. Unutmamak gerekir ki çocukların algı dünyaları bizimkinden çok farklıdır.Büyükler için hazırlanmış bu tür programların çocuklar üzerindeki etkileri de sanıldığından çok daha farklı olur.

 Öte yandan çocuğun duygusal ve sosyal gelişimi açısından da çocuğun televizyon karşısında saatlerini geçirmesi istenen bir durum değildir. Bütün boş vakitlerini televizyon karşısında geçiren çocuk diğer aktivitelerden uzak kalır. Gerek büyükler gerekse yaşıtları ile olan ilişkileri zayıflar.

Televizyonun Zararlarından Korunmak İçin:

• Eğer çocuk 2 ile 3 yaş arasında ise televizyonu 20 dakikadan fazla izlemesi hipnotik duruma düşmesine neden olacağından bu süreden uzun televizyon izlememesi faydalı olur. Bu nedenle uzun süren filmler yerine kısa süreli filmler seçilirse çocuk bir defada izleme şansını yakalar.

• Çocuk 5 yaşından küçükse ilk defa video izlediğinde onun yanında olmak önemlidir. 3-4 yaşından sonra çocuğun zeka yeteneğine göre her zaman olmamak koşulu ile 1-1,5 saatlik bir belgesel izlettirilebilir.

• Çocuğun neyi izlediğini kontrol etmek için onunla birlikte izleyip sonra bunu onunla tartışarak paylaşmak gerekir. Çocuğun yaşı ne olursa olsun televizyonda ne izlediğini mutlaka kontrol edip, günlük alışkanlık olmamasına  dikkat edilmelidir.

• Akşamları eve gelince yapılacak ilk iş televizyonu açmak olmamalı. Yapılacak birçok sıkıcı işin altında bunalıyor bile olsanız çocuğunuza  televizyon izlemekten başka ilginç oyunlar bulmak önemlidir.

• Yatak odasına asla televizyon yerleştirilmemelidir. Yemek odasına konan televizyon da aile iletişimini zayıflatır.

• Çocuğu bebek bakıcısına bırakıyorsanız televizyonun açılmaması konusunda uyarılmalıdır.Uygun hikayeler anlatan kaset dinletmesini ya da resim, oyun çamuru gibi aktivitelerle çocuğu oyalaması önerilebilir.

• Çocuğun her fırsatta televizyonu açarak programlar arasında gezmesine izin vermeyerek ne izlemesi gerektiğine ebeveyn karar vermelidir.

• Çocuğun bilinçli ve eleştirebilen bir kişi olmasına yardım etmek için ebeveyn televizyonu birlikte izlemelidir.

• Çocuğu özellikle televizyondaki programlar konusunda uyararak gerçekçi olmayan yönleriyle ilgili bilgilendirmek önemlidir.
  
  Televizyon Dışında İlginç 60 Oyuncak

• Çeşitli kutular(ayakkabı kutuları, aletlerin kutuları)
• Balonlar
• Toplar(her şekil ve boyda)
• Bez torbalar
• Bingo oyunu
• Baloncuk yapan sıvı
• Karatahta ve tebeşir
• Çocuk makası
• Çocuklar için alet çantası
• Hamur
• Mandallar
• Renkli kalemler
• Boyama kitapları
• Kağıt
• Kaplar, ölçü kapları, değişik şekil ve boyutta kaşıklar, göz damlalığı
• Boyama kalemleri
• Not defteri
• Zar
• Sözlük
• Boş fotoğraf albümü veya eski kitaplar
• Ansiklopediler
• Ele takılarak oynatılan kuklalar
• Fener
• Bahçe aletleri ve tohumlar
• Yapıştırıcı ve seloteyp
• "Nasıl resim yapılır" kitapları, kalem ve silgi
• İndeks Kağıtları
• Müzik aletleri
• Beş taş oyunu
• Atlama ipi
• Makarna(evde yapılan kolyeler için)
• Mıknatıs
• Büyüteç
• Misket
• Mikroskop
• Ayna(küçük çocuklar için kırılmayan)
• Doğa kitapları
• Sahte incik boncuk
• Evde çadır yapmak  için eski çarşafları
• Eski ders kitapları
• Kağıt tabaklar
• Temizleyici fırça
• Plastik kova ve kürek
• Plastik çubuk(pipet)(üfleyerek boyama ve çubuklardan şekiller yapmak için)
• Renkli hamur
• Oyun kağıdı
• Çubuklar
• kuklalar
• Değişik yapılar için PVC borular
• Fen deneyleri kitapları
• Seloteyp
• Dikiş malzemeleri(kumaş parçaları, iplik, iğne, makas vb.)
• Raf kaplama kağıdı
• Sünger
• Pul ve pul yapıştırıcı
• Şeffaf kopya kağıdı
• Suda çözülebilen boya
• Tahta bloklar
• Yün ipliği
• Yoyo                                                                      
  
  ÖZEL ALEV İLKÖĞRETİM OKULU
  REHBERLİK SERVİSİ
• Kaynakça;
• -Brunet Christine, Sarfati Anne-Cecile, 1-7 Yaş arası çocuğun Eğitimi, çeviri Bıçakçı Kurtuluş
• -Yavuzer, Prof.Dr.Haluk(1991) çocuk psikolojisi, Remzi kitabevi
• -The Education Digest, October(1994), çeviren: Çevik, Aylin
• -Hürriyet Gazetesi, Eğitim, Nuran Çakmakçı, İstanbul, Dr Özelm Ersoy'la söyleşisi
• -www.ogretmenlersitesi.com