Okul ortamında ya da okulla ilgili şiddet olaylarında şiddet çok çeşitli nedenlerle ortaya çıkmaktadır. Yapılan araştırmalarda okulda rastlanan şiddet nedenleri;

-Hatalı aile tutumları, katı öğretmen davranışları,
-Şiddet konularına geniş yer veren medya,
-Öğrenciler arasındaki ekonomik farklılıklar,
-Okulda öğrencinin boş zamanlarını değerlendirecek yeterli olanakların olmaması,
-Kız- erkek arkadaşlığında yaşanılan sorunlar,
-Daha önce şiddetle karşılaşmış olması, gerçekleşmeyen umutlar ve düş kırıklıkları,
-Öç alma duyguları, paylaşılamayan öfke, anti- sosyal kişilik özellikleri ...

Görüldüğü gibi şiddet çok yönlüdür, tek bir neden şiddeti doğurmaz. Ekonomik, psikolojik, toplumsal olaylar şiddet olayında birlikte söz konusudur. Şiddetin tek bir nedene indirgenerek algılanması, bilimsel gerçeklerle bağdaşmamaktadır.

Şiddetin  tek nedeninin kalıtsal olarak açıklanması da artık geçerliliğini kaybetmiştir. Şiddet şu anda tamamen toplumsal bir olaydır ve çevreden kaynaklanmaktadır. Yani çevredeki aile, okul vb. gibi toplumsal kurumlar devreye girmektedir.

Saldırganlık ya da şiddet, genellikle bir engelleme sonucu ortaya çıkar. Çünkü birey, kendini gerçekleştirme, geliştirme konusunda çok kısıtlı olanaklar bulduğunda engellenmekte  ve sonuçta şiddete ve saldırganlığa başvurmaktadır. Bu durumdaki  birey aynı zamanda baskıyla da karşılaşmaktadır. Böylece bireyin yaratıcılığı kısıtlanmış olmaktadır. O zaman birey, kendini kanıtlayıcı tek yol olarak şiddete başvurmaktadır. Çok yönlü bir olay olan şiddet okullarda da zaman zaman kendini göstermektedir. Çünkü okul da toplumsal olaylardan etkilenmektedir. Bu nedenle okullarda şiddet olaylarının olmasını istemiyorsak şiddeti doğuran temel nedenleri toplum olarak bilip onların etkisini  azaltmamız yolunu aramamız gerekir. Böylece şiddet olaylarını azaltabiliriz. 

Çocuklarda şiddet duygusunun gelişimini azaltmak için

Çocukla yaşına uygun bir dille konuşarak iyi iletişim kurmak (Bilişsel yeteneklerini geliştirmeyi sağlar)

Çocuğun bulunduğu ortamda kendini ifade etmesine izin vermek, gereksinimlerini çekinmeden söyleyebileceği bir ortam yaratmak

Olaylara çocukların gözüyle de bakabilmek, kendimizi onların yerine koyabilmeye çalışmak

Çocuğun görüş ve düşüncelerine önem vermek

Karar verme sürecine çocukları da dahil etmek

Sınırlar çizmek ve tutarlı kurallar koymak

Kurallara uymadığında sonuçlarıyla yüzleştirmek

Çocuğun olumlu davranışlarının onaylandığını açık bir şekilde ifade etmek

Sevgiyi koşullu göstermemek.

Yapılan hataları affetmek, katı cezalandırıcı yaklaşımda bulunmamak

Nedenlerini açıklama ihtiyacı duymadan davranışlarında kısıtlama yapmamak

Çocuğun kapasitesi üstünde beklentide bulunarak çocuğu zorlamamak.

Konuşma ve davranışlarla çocuğa örnek olmak
faydalı olacaktır.

Okullardaki şiddet olayları aslında çözümlenmemiş çatışmaların yansımalarıdır. Bu nedenle; çocuklara  doğru kararlar verme, sorumluluklarını bilme ve çatışma çözme becerilerine sahip olma gibi yaşam becerilerini öğretim programlarıyla bütünleştirerek kazandırmak çok önemlidir.

Ya da bir şiirle....

YAŞAYARAK ÖĞRENME
Bir çocuk kınanırsa her zaman
O da yapamaz başkalarını ayıplamadan
Ve düşmanlık görürse durmadan
Kaçamaz hiçbir zaman kavgadan
Onunla edilirse alay
Utancı öğrenir en kolay
Ve utançla yaşarsa eğer
Suçlamayı kendisine iş eder
Hoşgörü esirgenmezse ondan
Sabrı da öğrenir bir yandan
Ve verilirse ona  cesaret
Nedir, öğrenir kendine güvenmek.
Övgüyle, ödüle layık görülürse çocuk
Hep almayı değil, vermeyi de öğrenir çabuk.
Ve güven duyulmuşsa kendisine
O da kulak verecektir dostluğun sesine
Bir çocuk başkalarından görürse beğeni
Bilir kendisinin de sevmesi gerektiğini
Ve ilgi, dostluk görürse eğer
Sevgiyi, sevgiyle  yürekten  sezer.
Sevgiyi bulunca kucak  dolusu
Dünya ile arkadaşlık kurmakta
Kalmaz korkusu...

Dorothy  Law Nolte
Çeviren: Bahar Akıngüç, M. Turan Tekdoğan

Kaynaklar:
"Bir Şiddet Ortamı Olarak Okul" Mahmut TEZCAN, COGİTO Dergisi 1996, Sayı 6-7,  S105- 108, 
"Çocuğun Şiddetten Korunma Hakkı" Dr. Figen ŞAHİN, Prof. Dr. Ufuk BEYAZOVA,  Milli Eğitim Dergisi, Temmuz- Ağustos- Eylül 2001, Sayı 151, 
MAMAK Rehberlik Araştırma Merkezi Web Sayfası
Üstün Başarı, Acar BALTAŞ