Kekemelik dil ve konuşma gelişiminin ilk evrelerinde genellikle iki dört yaşları arasında başlayan bir konuşma sorunudur. Konuşma sırasında tekrarlar, uzatmalar , duraksamalar ve tutulmalar (bloklar) ile karakterizedir. Her yüz çocuktan dördünde erken dönem kekemelik belirtisi görülmektedir. Erkek çocuklarda kızlara oranla (1/4) daha sık ortaya çıkmaktadır.
Kekemeliğin nedenlerine ilişkin çeşitli görüşler vardır. Bu görüşler aşağıda özetlenmiştir.
- Psikolojik bir sorundur.
- Fizyolojik bir sorundur.
- Nöro-linguistik bir sorundur.
- Kalıtımsal bir sorundur.
- Öğrenme sorunudur.
- Nöro-fizyolojik bir sorundur.
ERKEN DÖNEM KEKEMELİK
İki yaşına doğru çocuklar iki veya üç sözcüklü basit cümleler kurmaya başlar. Kurulan bu ilk cümleler sık tekrarlanır. Bu , cümleye geçişin arttığı aşamadır. Bu dönemde çocukta konuşma isteği artar ve çocuk durmadan konuşmak ister. Söyleyeceği pek çok şeyi vardır. Bu dönemde çocuğun düşünme hızı, sözcükleri bulma hızından fazla olduğundan söyleyeceği sözcükleri çabucak bulamaz ve kolaylıkla kullanamaz.. Normal akıcı olmayan konuşmada bazen heceler veya kelimeler bir veya iki kez tekrarlanır. ( pa-pa-pastane gibi) ayrıca akıcılıktaki bozukluk duraklamaları da içine alabilir ve 'eee' 'ııı' 'ımm' aaa' gibi boşluk doldurucular da kullanılabilir. Bu tekrarlar kekemelik belirtileri gibidir. Akıcı olmayan konuşma dönem dönem ortaya çıkıp kaybolma özelliğindedir. Ama bu tekrarlar çocuk konuşma gelişiminin normal bir özelliğidir ve çocuğun gelişim aşaması olarak geçirmesi gereken bir dönemdir.
Bugüne kadar yapılan araştırmalarda erken dönem kekemeliğin zaman içerisinde çocuk tarafından kendiliğinden kontrol altına alınabildiği gözlenmiş ve bu tip konuşma sorunu olan çocuklardan % 75' inin beş-altı yaş civarında kekemelikten kurtuldukları ortaya konmuştur.
Erken dönem çocuklardaki kekemelik sağaltımı da bu çerçevede ele alınmış, genellikle ailelere çocuğun bu sorununa dikkat çekmemeleri yönünde telkinlerde bulunulmaktadır. Oysa bu dönemde kekelemeye başlayan çocuklardan hangisinin bunu aşabileceği veya hangisinde bunun kalıcı bir durum olabileceğini tahmin etmek çok zordur. Kekemelik ileri yaşlara doğru kalıcı bir sorun olma özelliğini gösterdiğinde sorunu aşmak çok güçleşmektedir.
KEKEMELİK GEÇER Mİ?
Kekemeliğin geçip geçmeyeceğine cevap vermek kolay değildir. Bu soruya 'evet' veya 'hayır' şeklinde cevap verebilmek mümkün değildir. 'Bunu yap ve bundan sonra kekelemeyeceksin' demek gerçekçi değildir. Ama kişinin çabası ve uzmanın yardımıyla ile kekemelik kontrol altına alınabilir. Ayrıca bireyin aile-okul-sosyal çevresinin desteği çok önemli ve gereklidir.
Son yıllarda yapılan araştırmalar , erken dönemde ele alınan kekemeliğin , uygun bir terapi yaklaşımıyla daha kolay kontrol altına alındığını göstermektedir. Ailenin etkin olduğu, kekemelik üzerine çalışmak yerine, akıcı konuşmanın ödüllendirilmesi yoluyla kekemelik davranışını kontrol eden programın okulöncesi dönemdeki çocuklarda çok etkili olduğu görülmüştür..