TANIM VE ÖZELLİKLER
Başkalarına ait herhangi bir şeyin, mal sahibinin haberi ve izni olmadan alınmasına hırsızlık denir. Çocuklar 5 yaşına kadar ben-merkezci bir kişiliğe sahiptirler, mülkiyete ve kişilik haklarına ait kurallara uymazlar. 3 yaşındaki bir çocuk kendi oyuncağını karşısındaki çocukla paylaşmak istemediği gibi, onun elindeki oyuncağa da sahip olmak ister. Bunun yadırganacak bir tarafı yoktur. Ancak, anne babaların okul öncesi (3-5 yaşları arası) çocuklara başkasına ait bir oyuncağın veya eşyanın habersiz alınamayacağını öğretmeleri gerekir. Eğer çocuk oyun sırasında arkadaşlarına ait bir oyuncağı cebine veya çantasına saklayıp eve getirir ve anne-baba bunu fark ederse, başkasına ait bir şeyi habersiz almanın doğru bir davranış olmadığını, mutlaka geri vermesi gerektiğini anne-baba çocuğa anlatmalıdır. Buna hırsızlık denildiğini ve çok çirkin bir davranış olduğunu söyleyerek çocuğu utandırmak ve suçlamak gerekmez. Çünkü gerçekte çocuğun amacı hırsızlık değildir
Eğer çocuk uyarı ve telkinlere rağmen başkalarına ait şeyleri habersiz almaya ve odasına saklamaya devam ederse çocukta bir güven eksikliği ve aşağılık duygusu var demektir. Yeterli sevgi ve ilgi göremeyen çocuklar anne ve babaya ait saat, gözlük, kalem, mücevher, makyaj malzemesi gibi şeyleri kendi odalarına saklayarak ruhsal açıklarını gidermeye çalışırlar.
Okul öncesi çocuklarda ara sıra görülen ve amacı hırsızlık olmayan vakalar geçici olup anne-babadan yeterli ilgi ve sevgi gördüğünde kendiliğinden kaybolmaktadır. Asıl ciddiye alınması gereken okul çağında görülen hırsızlık olaylarıdır. Çocuk ve aile yönünden nedenler araştırılmalıdır. Dayaklara, cezalara, ayıplamalara karşın devam eden çalma önemli bir ruhsal sorundan ileri gelebilir.
NEDENLER
Hırsızlığın temelinde yatan başlıca nedenler şunlardır:
(a) zorunlu temel ihtiyaçların karşılanmaması,
(b) çocuklarda mülkiyet fikrinin geliştirilmemiş olması,
(c) hiç bir şeye sahip edilmeyen, eşyaları onun izni olmadan alınan çocuklarda mülkiyet fikri gelişmez,
(d) çok şeye sahip olma isteği,
(e) başkalarını sahip olduğu şeylerden mahrum etmek.,
(f) otoriter anne-baba, öğretmen ya da bazı eziyet eden kişilere karşı intikam alma duygularının etkisi altında yapılan hırsızlıklar ("Siz bana yeterince sevgi vermediniz. Bu nedenle onu ben kendi olanaklarımla almalıyım),
(g) başkalarına vermek için yapılan hırsızlıklar, çocukların arkadaşlarına bir şeyler vererek onların takdirini kazanmak istedikleri hırsızlıklardır. Eğer paraları buna yetmiyorsa, başkalarından çalarak ikram etme yoluna gidebilirler. Burada çocuğun amacı sahip olmak değil, başka bir arkadaşın takdirini kazanmaktır,
(h) gösteriş yapmak için yapılan hırsızlık, en çok çocuklar arasında yaygın olan hırsızlık nedenidir,
(i) aşağılık duygusunun etkisiyle yapılan hırsızlık. Bu duygunun etkisi altında çalanlar bunu itiraf etmezler. Fakat bazı durumlarda kişiler eksikliklerini telafi etmek, başarılı bir iş yapabildiğini göstermek amacıyla hırsızlık yaparlar
(j) özel bir heyecan ve haz duymak için yapılan hırsızlık. Buna tıp dilinde "kleptomani" denir. Kişi ruhsal bir hastalığın etkisiyle hırsızlık yapar. Bunlar hasta oldukları için menfaat sağlamak amacıyla yapmazlar. Hırsızlıklarını inkar etmez, hatta anlatırken özel bir haz duyarlar,
(k) özel bir grubun tasvibini kazanmak ve o grupta saygı, itibar görmek için yapılan hırsızlıklardır. Daha çok hırsızlık yapmak üzere kurulmuş çocukluk ve gençlik çete gruplarının yaptığı hırsızlıktır .
ÇALMANIN (HIRSIZLIĞIN) ÖNLENMESİ VEYA SONRADAN DÜZELTİLMESİ
Çalmayı (Hırsızlığı) önlemek ve hiç hırsızlık yapmamak için birçok önlem önceden alınabilir. Sonradan düzeltmek için de bir uzmana danışmakta yarar vardır. Bu önlemler şöyle sıralanabilir :
1. Çocuğun küçük yaşlarda bir şeye sahip olma eğilimini ona ait oyuncaklar ve eşyalar alarak doyurmak. Bunun için "bu senindir" denilen şeyi onun izni olmadan kimseye vermemek.
2. Çocukların temel ihtiyaçlarını zamanında ve yeterince temin etmek. Yeteri kadar harçlık vermek. Öğretmenlerin ders veya faaliyet için istedikleri araç-gereçleri almak. Çünkü, bunu anne-baba almadığında çocuk istenmeyen yollardan temin etmeye çalışır.
3. Evde, okulda çocukların kendilerine ait eşyalara sahip olması ve koruması için özel yerler, dolaplar sağlanmalıdır.
4. Çocuklara genellikle ortak kullanmaları için eşya dağıtılmamalı, özel eşyalar sağlanmalı ve bunların korunması sorumluluğu onlara verilmelidir.
5. Çocuklar başkalarına ait eşyaları almışlarsa, daha ilk andan itibaren onu sahibine iade etmesi veya izin alınması sağlanmalıdır.
6. Anne-babaların bir eğitimci olarak, başkalarına ait hiçbir şeyi kesinlikle almamakla çocuğa örnek olmalıdır.
7. Özellikle küçük yaşlarda çocukta mülkiyet duygusu gelişmemiştir. Bu nedenle bu dönemdeki çalmalara doğal bir olay olarak bakılmalı, çocuğa başkasının mallarını almaması gerektiği anlatılmalıdır.
8. Çocuk çaldığı zaman bunu kendisi ile konuşmak ve yapmaması gerektiğine inandırmak gerekir. Bu durumu başkalarına anlatmamak gerekir.
9. Çocuğun çaldığını görünce, anne-baba ve öğretmenlerin bu olay karşısında derin bir inceleme yapması gerekir. Bu inceleme sonunda çocuğun niçin hırsızlık yaptığı ortaya çıkarılabilir. Bu durum yalnız çocuk hakkında değil, onun ihtiyaçlarını karşılayacak olan anne-baba ve öğretmenlerin neler yapması gerektiği konusunda da bilgi verir. Bu olayın kökünden halledilmesi için hırsızlığın gerçek nedenleri bilinmelidir. |