ÖZELLİKLER
İki ila üç yaşları arasında ve genellikle 2.5 yaşından sonra, geçici bir süre için çocukta inatçılık ve uyumsuzluk görülmektedir. 2.5 yaşları, çocuk gelişimindeki zorlu dönemlerden biridir. 'Serkeşlik Devresi' de denilen bu dönemde çocuk dengesiz, olumsuz, kararsız ve isyankardır. Büyüklerin sözünü dinlemez, hatta söylenenin tam tersini yapar. Hareket ve davranışları kısıtlandığında ise öfkelenir. Her işi yardım görmeden kendi başına yapmakta direnir. Aşırı disiplin ortamında olumsuzluğun arttığı görülür. Bu dönemde oluşan saplantılar ve bunalımlar ise daha sonraki yıllarda inatçılık ve direnç belirtileri şekline dönüşebilir . Bazı psikologlar ise bu dönemi 'İlk Yeni Yetmelik Çağı' olarak niteleyerek, çocuğun bu devredeki davranışlarını, gençlerin ergenlik çağı öncesindeki durumlarına benzetirler.
NEDENLER
İnatçılık genelde gergin anne-çocuk ilişkisinin bir sonucudur. Annenin çocukla kurduğu ilişkinin yanı sıra, diğer bazı etmenler de çocukta inatçılığa neden olur. Bu etmenler:
(1) çocuğun ilgi ve ihtiyaçlarının zamanında karşılanmaması,
(2) çocuklara şiddet ve zor kullanarak yetişkinlerin isteklerini yaptırması,
(3) çocuğun öfkeli ve sinirli anında tartışmaya girilmesi,
(4) çocuğa şiddetli cezalar verilmesi,
(5) yeni bir kardeşin olması veya mevcut kardeşin kıskanılması,
(6) çocuğun tüm isteklerinin önüne geçilmesi,
(7) yetişkinin kendi istekleriyle çocuğun istekleri arasında çelişkili davranışlar sergilemesi ve
(8) çocuğa bağımsızlık duygusunun verilmemesi olarak sıralanabilir.
ÖNLEMLER
Çocukları inattan korumanın çeşitli yolları vardır. Çünkü inat, kişilik özelliğinden ziyade, çevre etkileriyle oluşan bir durumdur. Bu durumu düzeltmek ve kişide belirgin hale getirmemek için şu tedbirler alınmalıdır :
- Çocukların 3-5 yaşlarında ve ergenlik dönemine girerken ortaya çıkan inatçılık belirtilerini normal karşılamak, anlayışlı olmak.
- İnatçı davranışlar karşısında, inatla cevap vermemek. Çocuğun inadı karşısında, heyecanlanma, öfkelenme ve üzülme gibi davranışlar göstermemek.
- Çocuğun temel ihtiyaçlarını zamanında karşılamak.
- Çocuk inatçı davranışlar gösterdiğinde hemen cezalandırmadan, durumu incelemek. Nedenlerini bulmaya çalışmak.
- Çocuğun isteklerini, inatlaştığı zamanlarda değil, normal davranışlar gösterdiği zamanlarda yerine getirmek.
- Anne-baba ve diğer aile fertlerinin, uygulanan eğitim yöntemlerinde ortak hareket etmeleri.
- İnat anında çocuğun dikkatini başka yöne çekmek.
- Anne-baba ve öğretmenler olarak başka kişilerle olan ilişkilerde inatçı olup çocuğa kötü örnek olmamak. Çünkü bu davranışın çocuklar tarafından öğrenileceğini bilmek.
|